80–90% од развојот на мозокот се случува во првите 5 години
Кога ќе слушнеме дека најголемиот дел од развојот на мозокот кај детето се случува во првите пет години, често тоа звучи како уште една статистика. Но зад оваа бројка стои нешто многу подлабоко – период во кој се поставуваат темелите за учење, размислување, емоционална стабилност и однос кон светот.
Во тие први години, мозокот расте со неверојатна брзина. Секоја интеракција, збор, приказна и заеднички момент остава трага.
Што значи „развој на мозокот“ кај малото дете?
Развојот на мозокот не значи само учење букви или броеви. Тоа значи:
- создавање врски помеѓу невроните
- развој на меморијата
- способност за внимание
- разбирање на емоциите
- поставување основа за учење во иднина
Во првите години, мозокот е најпластичен – најподготвен да впива.
Зошто првите 5 години се толку важни?
Истражувањата покажуваат дека 80–90% од мозочниот развој се случува до петтата година. Тоа не значи дека после тоа нема учење, туку дека основата веќе е поставена.
Детето не учи изолирано – туку преку односи, разговори, игра и повторување. Она што ќе го слушне и доживее во овој период, станува дел од неговиот внатрешен свет.
Улогата на читањето во раното детство
Читањето не е само активност – тоа е искуство.
Кога читаме на глас:
- детето слуша нови зборови
- го развива фондот на зборови
- ја зајакнува меморијата
- учи да слуша и да се фокусира
- создава позитивна асоцијација со учењето
Не е важно колку е детето мало. Дури и бебињата имаат корист од ритамот и гласот.
Читање, разговор и емоционална сигурност
Читањето во раните години не го развива само интелектот, туку и емоционалната поврзаност. Кога детето е во скут, слуша приказна и го чувствува присуството на родителот, мозокот учи дека учењето е безбедно и пријатно.
Ова чувство останува со него и подоцна – во училиште, во нови ситуации, во животот.
Не станува збор за совршенство, туку за континуитет
Не мора да бидат долги сесии, ниту „совршени“ книги.
Доволно е:
- 10–15 минути читање дневно
- разговор за сликите
- поставување едноставни прашања
- повторување на истите приказни
Малите, секојдневни навики прават голема разлика.
Запомнете
Првите години не се подготовка за живот – тие се дел од животот.
Секој прочитан збор, секоја приказна и секој заеднички момент го обликува мозокот на детето и неговата способност да учи, да чувствува и да се поврзува.
Често поставувани прашања
Дали е рано да се чита на бебе?
Не. Дури и новороденчињата имаат корист од гласот и ритамот.
Колку често треба да се чита?
Идеално секојдневно, но и неколку пати неделно има голем ефект.
Дали е важно што читаме?
Поважно од содржината е заедничкиот момент и повторувањето.